Ze względu na wzrost popularności płyt winylowych w sklepach zaroiło się od gramofonów. Wiele osób stojących przed zakupem pierwszego urządzenia tego typu zastanawia się, jaki sprzęt wybrać. Więcej na temat pierwszego zestawu do odsłuchu płyt winylowych pisaliśmy w naszym artykule o wyborze pierwszego gramofonu. Tutaj postanowiliśmy doprecyzować dla Was kwestię związaną z tym, jak typ gramofonu wpływa na jego możliwości oraz funkcjonalność.

3 Główne typy gramofonów

Pod kątem sposobu działania gramofony dzielimy na trzy główne typy:

1. Gramofon automatyczny
2. Gramofon półautomatyczny
3. Gramofon manualny

Ich nazwy są dosyć obrazowe, niemniej na początku nie każdy zdaje sobie sprawę z tego, jak różnice w sposobie ich działania mogą wpłynąć na codzienny komfort użytkowania.

Gramofon automatyczny

Większość tańszych gramofonów, z którymi spotkacie się na początku przygody z płytą winylową będzie gramofonami automatycznymi. Aby odsłuchać album na tego typu sprzęcie wszystko, co musicie zrobić, to umieszczenie płyty na talerzu i wciśnięcie przycisku START. Po wykonaniu tej czynności ramię gramofonu uniesie się i automatycznie przesunie się nad początek płyty. Po chwili gramofon ustabilizuje obroty, a igła samodzielnie opadnie i rozpocznie odtwarzanie muzyki. Po tym, gdy igła dojdzie do końca płyty ramię ponownie uniesie się i wróci na swoje miejsce, a gramofon przestanie kręcić talerzem. Cały proces odtwarzania odbywa się zatem automatycznie.

Gramofon automatyczny to bardzo dobry wybór dla osób, które nigdy wcześniej nie miały styczności z tego typu sprzętem, ponieważ do minimum ogranicza ryzyko związane chociażby z uszkodzeniem igły lub ramienia. To również doskonały wybór, jeśli szukasz gramofonu dla dziecka – jego obsługa jest bowiem prosta, intuicyjna i nie wymaga cierpliwości oraz wyczucia. Automat posiada jednak swoje wady. Dużo budżetowych gramofonów tego typu nie umożliwia kontroli nad ramieniem. Oznacza to, że jeśli mechanizm jest przystosowany do odtwarzania płyt 12-calowych, a do Twojej kolekcji trafi płyta 10-calowa, 7-calowa lub pocztówka dźwiękowa, to możesz nie mieć możliwości jej odtworzenia ze względu na to, że po naciśnięciu przycisku START igła będzie ustawiała się tam, gdzie rozpoczyna się płyta 12-calowa. Kupując automat i planując takie zakupy płytowe upewnij się zatem, że ma on możliwość wyboru rozmiaru płyty lub opcję podniesienia oraz opuszczenia ramienia, która pozwoli Ci na chwilowe przejęcie kontroli. Ten sam mechanizm ma zastosowanie, gdy chcesz odtworzyć płytę np. od środka. Bez opcji przejęcia kontroli nad ramieniem nie będziesz w stanie tego zrobić.

Gramofon półautomatyczny

W gramofonie półautomatycznym posiadasz pełną kontrolę nad ramieniem i bez trudu możesz rozpocząć odtwarzanie dźwięku w dowolnym miejscu nagrania. Rozpoczęcie odtwarzania nie odbywa się przez wciśnięcie przycisku START, tylko przez ustawienie ramienia w odpowiednim miejscu i ręczne opuszczenie igły (zazwyczaj służy do tego przycisk lub wajcha). Początek słuchania wymaga od Ciebie zatem ręcznego ustawienia ramienia w odpowiednim miejscu płyty.

Po zakończeniu odtwarzania gramofon półautomatyczny może zachowywać się na trzy sposoby:

1. Gramofon wyłącza się. Talerz przestaje się kręcić.
2. Gramofon wyłącza się. Talerz przestaje się kręcić. Ramię z igłą zostaje uniesione do góry.
3. Gramofon wyłącza się. Talerz przestaje się kręcić. Ramię z igłą wraca na pozycję startową (jest to tzw. funkcja auto-return).

Gramofon półautomatyczny oferuje zatem użytkownikowi większą swobodę (możliwość łatwiejszej kontroli pozycji ramienia), ale wciąż chroni go przed sytuacją, w której po zakończeniu odtwarzania płyty urządzenie działa aż do momentu, w którym samodzielnie je wyłączymy.

To dobra opcja dla większości użytkowników, niemniej gorsze rozwiązanie dla młodszych pasjonatów płyt winylowych, którzy mają styczność z tym typem sprzętu po raz pierwszy i ze względu na wiek nie należą do użytkowników zbyt delikatnych i cierpliwych.

Gramofon manualny

W gramofonie manualnym wszystkie czynności związane z odtwarzaniem płyty muszą zostać wykonane przez użytkownika. Oznacza to, że aby rozpocząć odtwarzanie płyty musi on samodzielnie ustawić ramię w odpowiednim punkcie, a następnie opuścić igłę na powierzchnię krążka. Po zakończeniu odtwarzania gramofon nie wyłączy się tak, jak gramofon automatyczny lub półautomatyczny. Wyłącza go użytkownik, który musi w tym celu podnieść ramię i odłożyć je na stojak. Jeśli tego nie zrobi, bo na przykład zaśnie w trakcie odsłuchu, to gramofon będzie kręcił talerzem, a igła będzie znajdować się na krawędzi ostatniego rowka tak długo, aż użytkownik wstanie i ręcznie zastopuje ten proces.

W czasach dzisiejszych gramofony w pełni manualne znajdują zastosowanie głównie wśród DJ-ów oraz pośród najdroższych urządzeń przeznaczonych dla pasjonatów analogowego grania, dla których im mniej elektroniki i ingerencji w układ, tym lepiej.

Jaki typ gramofonu wybrać?

Dla najmłodszych:

Automat ze względu na prostotę i najmniejsze ryzyko uszkodzenia delikatnego ramienia lub igły.

Na co dzień:

Automat z funkcją podnoszenia/opuszczania ramienia lub półautomat, ponieważ jest to najbardziej funkcjonalny wybór.